علوم مدیریت نوین

شماره حکمت:147 موضوع:علم و جامعه تفسیر: به چندین موضوع از تحقیق اشاره می شود: 1-اهمیت علم آموزی 2- مردم شناسی که اشاره می کند به این که محقق باید نسبت به جامعه و نمونه ای که برای تحقیق بر می گزیند آگاهی داشته باشد و می بایست پاسخگوی موضوع و روش تحقیق باشد. 3- ارزش هاى والاى دانش: محقق می بایست پایان نامه خود را در اختیار دیگران قرار دهد تا دیگران از آن استفاده کنند و خود محقق در صدد توسعه علم خود بر آید. 4- اقسام دانش پژوهان: دانش پژوهان نباید پس از انتخاب موضوع به دل خود تردید راه دهند. و نسبت به موضوع آگاهی کامل داشته باشند و به صرف انجام و ظیفه در صدد انجام تحقیق برآیند و باید برای تحقیق خود هدف والایی انتخاب کنند که به معنی ضرورت مسآله می باشد و به این ترتیب در جهت توسعه علم یا حل مشکلی در سطح جامعه، سازمان، ملی و فرا ملی گام بردارند چرا که پایان نامه نشانگر عیار دانشجو در طی دوران تحصیل می باشد. وَ قَالَ [علیه السلام] :لِکُمَیْلِ بْنِ زِیَادٍ النَّخَعِیِّ قَالَ کُمَیْلُ بْنُ زِیَادٍ أَخَذَ بِیَدِى أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیُّ بْنُ أَبِى طَالِبٍ [علیه السلام] فَأَخْرَجَنِى إِلَى الْجَبَّانِ فَلَمَّا أَصْحَرَ تَنَفَّسَ الصُّعَدَاءَ ثُمَّ قَالَ : یَا کُمَیْلَ بْنَ زِیَادٍ إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ أَوْعِیَةٌ فَخَیْرُهَا أَوْعَاهَا فَاحْفَظْ عَنِّى مَا أَقُولُ لَکَ النَّاسُ ثَلَاثَةٌ فَعَالِمٌ رَبَّانِیٌّ وَ مُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِیلِ نَجَاةٍ وَ هَمَجٌ رَعَاعٌ أَتْبَاعُ کُلِّ نَاعِقٍ یَمِیلُونَ مَعَ کُلِّ رِیحٍ لَمْ یَسْتَضِیئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ وَ لَمْ یَلْجَئُوا إِلَى رُکْنٍ وَثِیقٍ یَا کُمَیْلُ الْعِلْمُ خَیْرٌ مِنَ الْمَالِ الْعِلْمُ یَحْرُسُکَ وَ أَنْتَ تَحْرُسُ الْمَالَ وَ الْمَالُ تَنْقُصُهُ النَّفَقَةُ وَ الْعِلْمُ یَزْکُوا عَلَى الْإِنْفَاقِ وَ صَنِیعُ الْمَالِ یَزُولُ بِزَوَالِهِ یَا کُمَیْلَ بْنَ زِیَادٍ مَعْرِفَةُ الْعِلْمِ دِینٌ یُدَانُ بِهِ بِهِ یَکْسِبُ الْإِنْسَانُ الطَّاعَةَ فِى حَیَاتِهِ وَ جَمِیلَ الْأُحْدُوثَةِ بَعْدَ وَفَاتِهِ وَ الْعِلْمُ حَاکِمٌ وَ الْمَالُ مَحْکُومٌ عَلَیْهِ یَا کُمَیْلُ هَلَکَ خُزَّانُ الْأَمْوَالِ وَ هُمْ أَحْیَاءٌ وَ الْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَا بَقِیَ الدَّهْرُ أَعْیَانُهُمْ مَفْقُودَةٌ وَ أَمْثَالُهُمْ فِى الْقُلُوبِ مَوْجُودَةٌ هَا إِنَّ هَاهُنَا لَعِلْماً جَمّاً وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ لَوْ أَصَبْتُ لَهُ حَمَلَةً بَلَى أَصَبْتُ لَقِناً غَیْرَ مَأْمُونٍ عَلَیْهِ مُسْتَعْمِلًا آلَةَ الدِّینِ لِلدُّنْیَا وَ مُسْتَظْهِراً بِنِعَمِ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ وَ بِحُجَجِهِ عَلَى أَوْلِیَائِهِ أَوْ مُنْقَاداً لِحَمَلَةِ الْحَقِّ لَا بَصِیرَةَ لَهُ فِى أَحْنَائِهِ یَنْقَدِحُ الشَّکُّ فِى قَلْبِهِ لِأَوَّلِ عَارِضٍ مِنْ شُبْهَةٍ أَلَا لَا ذَا وَ لَا ذَاکَ أَوْ مَنْهُوماً بِاللَّذَّةِ سَلِسَ الْقِیَادِ لِلشَّهْوَةِ أَوْ مُغْرَماً بِالْجَمْعِ وَ الِادِّخَارِ لَیْسَا مِنْ رُعَاةِ الدِّینِ فِى شَیْ‏ءٍ أَقْرَبُ شَیْ‏ءٍ شَبَهاً بِهِمَا الْأَنْعَامُ السَّائِمَةُ کَذَلِکَ یَمُوتُ الْعِلْمُ بِمَوْتِ حَامِلِیهِ اللَّهُمَّ بَلَى لَا تَخْلُو الْأَرْضُ مِنْ قَائِمٍ لِلَّهِ بِحُجَّةٍ إِمَّا ظَاهِراً مَشْهُوراً وَ إِمَّا خَائِفاً مَغْمُوراً لِئَلَّا تَبْطُلَ حُجَجُ اللَّهِ وَ بَیِّنَاتُهُ وَ کَمْ ذَا وَ أَیْنَ أُولَئِکَ أُولَئِکَ وَ اللَّهِ الْأَقَلُّونَ عَدَداً وَ الْأَعْظَمُونَ عِنْدَ اللَّهِ قَدْراً یَحْفَظُ اللَّهُ بِهِمْ حُجَجَهُ وَ بَیِّنَاتِهِ حَتَّى یُودِعُوهَا نُظَرَاءَهُمْ وَ یَزْرَعُوهَا فِى قُلُوبِ أَشْبَاهِهِمْ هَ جَمَ بِهِمُ الْعِلْمُ عَلَى حَقِیقَةِ الْبَصِیرَةِ وَ بَاشَرُوا رُوحَ الْیَقِینِ وَ اسْتَلَانُوا مَا اسْتَوْعَرَهُ الْمُتْرَفُونَ وَ أَنِسُوا بِمَا اسْتَوْحَشَ مِنْهُ الْجَاهِلُونَ وَ صَحِبُوا الدُّنْیَا بِأَبْدَانٍ أَرْوَاحُهَا مُعَلَّقَةٌ بِالْمَحَلِّ الْأَعْلَى أُولَئِکَ خُلَفَاءُ اللَّهِ فِى أَرْضِهِ وَ الدُّعَاةُ إِلَى دِینِهِ آهِ آهِ شَوْقاً إِلَى رُؤْیَتِهِمْ انْصَرِفْ یَا کُمَیْلُ إِذَا شِئْتَ . و درود خدا بر او ، فرمود : (کمیل بن زیاد مى گوید: امام دست مرا گرفت و به سوى قبرستان کوفه برد، آنگاه آه پْر دردى کشید و فرمود ( اى کمیل بن زیاد ! این قلب ها بسان ظرفهایى هستند ، که بهترین آن ها ، فراگیرترین آن هاست، پس آنچه را مى گویم نگاهدار: 1ـ اقسام مردم (مردم شناسى) مردم سه دسته اند ، دانشمند الهى ، و آموزنده اى بر راه رستگارى ، و پشه هاى دستخوش باد و طوفان و همیشه سرگردان ، که به دنبال هر سر و صدایى مى روند. و با وزش هر بادى حرکت مى کنند؛ نه از روشنایى دانش نور گرفتند ، و نه به پناهگاه استوارى پناه گرفتند . 2ـ ارزش هاى والاى دانش اى کمیل: دانش بهتر از مال است . زیرا علم ، نگهبان تو است ، ولى تو باید از مال خویش نگهدارى کنی؛ مال با بخشیدن کم مى شود اما علم با بخشش فزونى گیرد ؛ و مقام و شخصیتى که با مال به دست آمده با نابودى مال ، نابود مى گردد. اى کمیل بن زیاد! شناخت علم راستین ( علم الهى) آیینى است که با آن پاداش داده مى شود و انسان در دوران زندگى با آن خدا را اطاعت مى کند ، و پس از مرگ ، نام نیکو به یادگار گذارد . دانش . فرمانروا؛ و مال، فرمانبر است. 3ـ ارزش دانشمندان اى کمیل!ثروت اندوزانِ بى تقوا، مرده اى به ظاهر زنده اند ، اما دانشمندان تا دنیا بر قرار است زنده اند ، بدن هایشان گرچه در زمین پنهان اما یاد آنان در دل ها همیشه زنده است. 4ـ اقسام دانش پژوهان بدان که در اینجا (اشاره به سینه مبارک کرد)دانش فراوانى انباشته است، اى کاش کسانى را مى یافتم که مى توانستند آن را بیاموزند ؟ آرى تیزهوشانى مى یابم اما مورد اعتماد نمى باشند . دین را وسیله دنیا قرار داده ، و با نعمت هاى خدا بر بندگان ، و با برهان هاى الهى بر دوستان خدا فخر مى فروشند . یا گروهى که تسلیم حاملان حق مى باشند اما ژرف انیشیِ لازم را در شناخت حقیقت ندارند، که با اولین شبهه اى ، شک و تردید در دلشان ریشه مى زند؛ پس نه آنها ، و نه اینها ، سزاوار آموختن دانش هاى فراوان من نمى باشند. یا فرد دیگرى که سخت در پى لذت بوده ، و اختیار خود را به شهوت داده است، یا آن که در ثروت اندوزى حرص مى ورزد ، هیچ کدام از آنان نمى توانند از دین پاسدارى کنند، و بیشتر به چهارپایان چرنده شباهت دارند، و چنین است که دانش با مرگ دارندگان دانش مى میرد. 5ـ ویژگى هاى رهبران الهی آرى ! خداوندا! زمین هیچ گاه از حجت الهى خالى نیست، که براى خدا با برهان روشن قیام کند، یا آشکار و شناخته شده، یا بیمناک و پنهان ، تا حجت خدا باطل نشود ، و نشانه هایش از میان نرود. تعدادشان چقدر؟ و در کجا هستند؟ به خدا سوگند ! که تعدادشان اندک ولى نزد خدا بزرگ مقدارند ، که خدا به وسیله آنان حجت ها و نشان هاى خود را نگاه مى دارد، تا به کسانى که همانندشان هستند بسپارد ، و در دل هاى آن بکارد، آنان که دانش ، نور حقیقت بینى را بر قلبشان تابیده ، و روح یقین را در یافته اند ، که آنچه را خوشگذران ها دشوار مى شمارند ، آسان گرفتند، و آن چه که ناآگاهان از آن هراس داشتند أنس گرفتند . در دنیا با بدن هایى زندگى مى کنند، که ارواحشان به جهان بالا پیوند خورده است، آنان جانشینان خدا در زمین، و دعوت کنندگان مردم به دین خدایند. آه، آه، چه سخت اشتیاق دیدارشان را دارم! کمیل! هرگاه خواستى بازگرد.   شماره حکمت:4 موضوع: شکیبایی و شجاعت تفسیر: * اشاره به صفات محقق از قبیل شکیبایی و شجاعت دارد. وَ قَالَ [علیه السلام] الْعَجْزُ آفَةٌ وَ الصَّبْرُ شَجَاعَةٌ وَ الزُّهْدُ ثَرْوَةٌ وَ الْوَرَعُ جُنَّةٌ وَ نِعْمَ الْقَرِینُ الرِّضَى . و درود خدا بر او ، فرمود : ناتوانى ، آفت و شکیبایى ، شجاعت و زُهد ، ثروت و پرهیزکارى ، سپرِ نگه دارنده است : و چه همنشین خوبى است راضى بودن و خرسندى شماره حکمت:5 موضوع:اهمیت کار تحقیق تفسیر: اشاره به اهمیت کار محقق در پیش بردن علم دارد. وَ قَالَ [علیه السلام] الْعِلْمُ وِرَاثَةٌ کَرِیمَةٌ وَ الْآدَابُ حُلَلٌ مُجَدَّدَةٌ وَ الْفِکْرُ مِرْآةٌ صَافِیَةٌ . و درود خدا بر او ، فرمود : دانش، میراثى گرانبها ، و آداب ، زیورهاى همیشه تازه ، و اندیشه ، آیینه اى شفاف است شماره حکمت:6 موضوع: رازدارى و خوشرویی تفسیر: محقق در هنگام جمع آوری اطلاعات از نمونه آماری می بایست اصل راز داری را رعایت کند  چرا که برخی اطلاعات برای آزمون شونده راز بوده و وظیفه محقق است تا اعتماد آزمون شونده را جلب نماید تا بتواند به اطلاعات مورد نظر برسد در غیر این صورت ممکن است اطلاعات اشتباه جمع کند و نتیجه هایی کا از تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصل می شود اشتباه باشد. وَ قَالَ [علیه السلام] صَدْرُ الْعَاقِلِ صُنْدُوقُ سِرِّهِ وَ الْبَشَاشَةُ حِبَالَةُ الْمَوَدَّةِ وَ الِاحْتِمَالُ قَبْرُ الْعُیُوبِ وَ رُوِیَ أَنَّهُ قَالَ فِى الْعِبَارَةِ عَنْ هَذَا الْمَعْنَى أَیْضاً الْمَسْأَلَةُ خِبَاءُ الْعُیُوبِ وَ مَنْ رَضِیَ عَنْ نَفْسِهِ کَثُرَ السَّاخِطُ عَلَیْهِ . و درود خدا بر او ، فرمود : سینه خردمند صندوق راز اوست و خوشرویى وسیله دوست یابى ، و شکیبایى ، گورستان پوشاننده عیب هاست . و یا فرمود : پرسش کردن وسیله پوشاندن عیب هاست ، و انسان از خود راضى ، دشمنان او فراوانند شماره حکمت:22 موضوع: روش گرفتن حق تفسیر: در جلسه این فرصت به دانشجو داده می شود تا در برابر سؤالات داور از حق خود دفاع کند چرا که او کسی است که موضوع را پیاده کرده و از تمام ریزه کاری های آن آگاه است. وَ قَالَ [علیه السلام] لَنَا حَقٌّ فَإِنْ أُعْطِینَاهُ وَ إِلَّا رَکِبْنَا أَعْجَازَ الْإِبِلِ وَ إِنْ طَالَ السُّرَى . قال الرضى و هذا من لطیف الکلام و فصیحه و معناه أنا إن لم نعط حقنا کنا أذلاء و ذلک أن الردیف یرکب عجز البعیر کالعبد و الأسیر و من یجرى مجراهما. و درود خدا بر او ، فرمود : ما را حقّى است اگر به ما داده شود ، و گرنه بر پشت شتران سوار شویم و براى گرفتن آن برانیم هر چند شب رُوى به طول انجامد. شماره حکمت:23 موضوع: ضرورت عمل گرایى تفسیر: در پایان نامه دانشجو هر چه را که آموزش دیده به مرحله اجرا در میآورد و نمرات و سابقه تحصیلی قبلی فرد در کار او اثری نداشته و سنجش عملکرد او بر اساس زحمتی است که در انجام پایان نامه انجام داده است. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ أَبْطَأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ یُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ و درود خدا بر او ، فرمود : کسى که کردارش او را به جایى نرساند ، افتخارات خاندانش او را به جایى نخواهد رسانید شماره حکمت:26 موضوع: رفتار شناسى تفسیر: اشاره دارد به مهارت محقق هنگام جمع آوری اطلاعات به خصوص زمانی که از روس مصاحبه باز استفاده می کند. وَ قَالَ [علیه السلام] مَا أَضْمَرَ أَحَدٌ شَیْئاً إِلَّا ظَهَرَ فِى فَلَتَاتِ لِسَانِهِ وَ صَفَحَاتِ وَجْهِهِ . و درود خدا بر او ، فرمود : کسى که چیزى را در دل پنهان نکرد جز آن که در لغزش هاى زبان و رنگ رخسارش ، آشکار خواهد گشت. شماره حکمت:35 موضوع: ضرورت موقعیت شناسى تفسیر: در انجام تحقیق باید جامعه آماری را برگزید که بستر آن برای کار تحقیقاتی آماده باشد به خصوص در ارتباط با برخی از موضوعات که در سازمان می خاهد اجرا شود باید نظر مدیر عامل جلب شود. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ أَسْرَعَ إِلَى النَّاسِ بِمَا یَکْرَهُونَ قَالُوا فِیهِ بِمَا لَا یَعْلَمُونَ . و درود خدا بر او ، فرمود : کسى در انجام کارى که مردم خوش ندارند، شتاب کند ، دربارة او چیزى خواهند گفت که از آن اطلاعى ندارند شماره حکمت:38 موضوع: ارزش ها و آداب معاشرت با مردم تفسیر: یکی از ویژگی های محقق اخلاق نیکو می باشد که با خوش اخلاقی و سعه صدر می بایست با استاد راهنما ، و مشاور و کلیه کسانی که به نحوی باموضوع پایان نامه او درگیر هستند برخورد کند همین طور در جهت کسب علم می بایست متواضع باشد. وَ قَالَ [علیه السلام] لِابْنِهِ الْحَسَنِ [علیه السلام] یَا بُنَیَّ احْفَظْ عَنِّى أَرْبَعاً وَ أَرْبَعاً لَا یَضُرُّکَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ إِنَّ أَغْنَى الْغِنَى الْعَقْلُ وَ أَکْبَرَ الْفَقْرِ الْحُمْقُ وَ أَوْحَشَ الْوَحْشَةِ الْعُجْبُ وَ أَکْرَمَ الْحَسَبِ حُسْنُ الْخُلُقِ یَا بُنَیَّ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ یُرِیدُ أَنْ یَنْفَعَکَ فَیَضُرَّکَ وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْبَخِیلِ فَإِنَّهُ یَقْعُدُ عَنْکَ أَحْوَجَ مَا تَکُونُ إِلَیْهِ وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْفَاجِرِ فَإِنَّهُ یَبِیعُکَ بِالتَّافِهِ وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْکَذَّابِ فَإِنَّهُ کَالسَّرَابِ یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعِیدَ وَ یُبَعِّدُ عَلَیْکَ الْقَرِیبَ . به فرزندش امام حسن [علیه السلام] فرمود : پسرم ! چهار چیز از من یادگیر (در خوبى ها ) ، و چهار چیز به خاطر بسپار (هشدارها)، که تا به آن ها عمل مى کنى زیان نبینی: الف ـ خوبى ها 1 ـ همانا ارزشمند ترین بى نیازى عقل است . 2 ـ و بزرگ ترین فقر بى خردى است . 3 ـ و ترسناک ترین تنهایى خود پسندى است . 4 ـ و گرامى ترین ارزش خانوادگى ، اخلاق نیکوست. ب ـ هشدار ها 1 ـ پسرم ! از دوستى با احمق بپرهیز ، چرا که مى خواهد به تو نفعى رساند اما دچار زیانت مى کند. 2 ـ از دوستى با بخیل بپرهیز ، زیرا آنچه را که سخت به آن نیاز دارى از تو دریغ مى دارد. 3 ـ و از دوستى با بدکار بپرهیز، که با اندک بهایى تو را مى فروشد. 4 ـ و از دوستى با دروغگو بپرهیز که به سراب ماند: دور را به تو نزدیک ، و نزدیک را دور مى نمایاند شماره حکمت:40 موضوع: مشورت تفسیر:  دانشجو می بایست هنگام انجام پایان نامه در کلیه مراحل از مشورت های استید راهنما و مشاور که پیر تجربه هستند بهره گیرد و خود سرانه عمل نکند همین طور گفته های او علی الخصوص در جلسه دفاع باید بر اساس مستندات علمی باشد و از روی احساس و حدس چیزی نگوید. وَ قَالَ [علیه السلام] لِسَانُ الْعَاقِلِ وَرَاءَ قَلْبِهِ وَ قَلْبُ الْأَحْمَقِ وَرَاءَ لِسَانِهِ قال الرضى و هذا من المعانى العجیبة الشریفة و المراد به أن العاقل لا یطلق لسانه إلا بعد مشاورة الرویة و مؤامرة الفکرة و الأحمق تسبق حذفات لسانه و فلتات کلامه مراجعة فکره و مماخضة رأیه فکأن لسان العاقل تابع لقلبه و کأن قلب الأحمق تابع للسانه . و درود خدا بر او، فرمود : زبان عاقل در پْشت قلب اوست ، و قلب احمق در پْشت زبانش قرار دارد. (این سخنان ارزشمند و شگفتى آور است ، که عاقل زبانش را بدون مشورت و فکر و سنجش رها نمى سازد . اما احمق هر چه بر زبانش آید مى گوید بدون فکر و دقت ، پس زبان عاقل از قلب او و قلب احمق از زبان او فرمان مى گیرد.) شماره حکمت:48 موضوع: رازدارى و پیروزى تفسیر: همان طور که می دانیم یکی از بزرگ ترین مسایل مهم در انجام کار تحقیقاتی دور انیشی و آینده نگری است که نمونه بارز آن پروپوزال می باشد که محقق بر اساس پیشینه و مطالعات قبلی ماکتی کلی از کاری که قصد انجام آن را دارد می سازد البته این کار باید کاملاً اندیشمندانه باشد چراکه محقق اساس کار خود را بر آن استوار می سازد. همچنین نکته بعدی راز داری است که پیشتر راجع به آن توضیحاتی داده شد. وَ قَالَ [علیه السلام] الظَّفَرُ بِالْحَزْمِ وَ الْحَزْمُ بِإِجَالَةِ الرَّأْیِ وَ الرَّأْیُ بِتَحْصِینِ الْأَسْرَارِ . و درود خدا بر او ، فرمود : پیروزى در دور اندیشى ، و دور اندیشى در به کار گیرى صحیح اندیشه ، و اندیشه صحیح به راز دارى است.  شماره حکمت:50 موضوع: راه جذب دلها تفسیر:  از دیگر صفات محقق خوشرویی است که در کلیه مرحل زندگی و همین طور مراحل انجام پایان نامه به برخورد با آزمودنی ها به خصوص زمانی که ابزار تحقیق مصاحبه یا مشاهده باشد و نوع روش تحقیق آزمایشی باشد بنابر این محقق با خوشرویی بهتر می تواند به جمع آوری اطلاعات بپردازد. وَ قَالَ [علیه السلام] قُلُوبُ الرِّجَالِ وَحْشِیَّةٌ فَمَنْ تَأَلَّفَهَا أَقْبَلَتْ عَلَیْهِ . و درود خدا بر او ، فرمود : دل هاى مردم گریزان است ، به کسى روى آورند که خوشرویى کند شماره حکمت:54 موضوع:عقل و ادب تفسیر: امام علی می فرماید هیچ ثروتی بالا تر از عقل نیست و پایان نامه و تخقیق ابزاری است که به ما کمک می کند تا نسبت به یک موضوع با اعمال منطقی و عاقلانه علم پیدا کنیم. وهمین طور در این حکمت به مشورت که لازم کار تحقیقاتی و ادب که از ویژگی های محقق است اشاره می کند. وَ قَالَ [علیه السلام] لَا غِنَى کَالْعَقْلِ وَ لَا فَقْرَ کَالْجَهْلِ وَ لَا مِیرَاثَ کَالْأَدَبِ وَ لَا ظَهِیرَ کَالْمُشَاوَرَةِ . و درود خدا بر او ، فرمود : هیچ ثروتى چون عقل ، و هیچ فقرى چون نادانى نیست . هیچ ارثى چون ادب  ، و هیچ پشتیبانى چون مشورت نیست شماره حکمت:59 موضوع: ارزش تذکّر دادن اشتباهات تفسیر: اشاره می کند به راهنمایی ها و هشدار های اساتید راهنما و مشاور که در انجام کار تحقیقاتی کارگشا می باشد. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ حَذَّرَکَ کَمَنْ بَشَّرَکَ . و درود خدا بر او فرمود : آن که تو را هشدار داد ، چون کسى است که مژده داد شماره حکمت:62 موضوع: روش پاسخ دادن به ستایش ها و نیکى ها تفسیر: اشاره دارد به یکی از صفحات پایان نامه که مربوط به سپاس گزاری است که دانشجو از اساتید راهنما و مشاور وکلیه کسانی که به او در انجام پژوهش کمک کرده اند تشکر می کند و همچنین بخشیدن یا تقدیم کردن که مربوط به صفحه تقدیم می باشد که محقق کار تحقیقاتی خود را به هر کس که دوست داشته باشد تقدیم می کند. وَ قَالَ [علیه السلام] إِذَا حُیِّیتَ بِتَحِیَّةٍ فَحَیِّ بِأَحْسَنَ مِنْهَا وَ إِذَا أُسْدِیَتْ إِلَیْکَ یَدٌ فَکَافِئْهَا بِمَا یُرْبِى عَلَیْهَا وَ الْفَضْلُ مَعَ ذَلِکَ لِلْبَادِئِ . و درود خدا بر او ، فرمود : چون تو را ستودند ، بهتر از آنان ستایش کن ، و چون به تو احسان کردند ، بیشتر از آن ببخش ، به هر حال پاداشِ بیشتر از آنِ آغاز کننده است شماره حکمت:69 موضوع: حفظ روح امیدوارى تفسیر: در انجام کار تحقیقاتی محدودیت هایی وجود دارد که بخشی از پایان نامه را به نام محدودیت های پژوهش به خود اختصاص می دهد که بخشی از آن در اختیار محقق و بخش دیگر آن خارج از اختیار محقق است اگر محدودیتی سبب شد تا محقق به هدف اصلی خود نرسد نباید ناراحت شود چراکه او تلاش خود راکرده است. وَ قَالَ [علیه السلام] إِذَا لَمْ یَکُنْ مَا تُرِیدُ فَلَا تُبَلْ مَا کُنْتَ . و درود خدا بر او، فرمود : اگر به آن چه که مى خواستى نرسیدى ، از آنچه هستى نگران مباش شماره حکمت:73 موضوع: ضرورت خودسازى رهبران و مدیران تفسیر:اشاره می کند به این که اگر موضوعی را انتخاب کردیم که برای سازمان یا به هر دلیل دیگر ضرورت داشت به آن موضوع اعتقاد داشته باشیم یعنی خودمان به عنوان کسی که مسؤلیتی را در سازمان داریم به آن نتایج عمل کنیم. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً فَلْیَبْدَأْ بِتَعْلِیمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِیمِ غَیْرِهِ وَ لْیَکُنْ تَأْدِیبُهُ بِسِیرَتِهِ قَبْلَ تَأْدِیبِهِ بِلِسَانِهِ وَ مُعَلِّمُ نَفْسِهِ وَ مُؤَدِّبُهَا أَحَقُّ بِالْإِجْلَالِ مِنْ مُعَلِّمِ النَّاسِ وَ مُؤَدِّبِهِمْ . و درود خدا بر او ، فرمود : کسى که خود را رهبر مردم قرار داد ،باید پیش از آن که به تعلیم دیگران پردازد ، خود را بسازد ، و پیش از آن که به گفتار تربیت کند ، با کردار تعلیم دهد ، زیرا آن کس که خود را تعلیم دهد و ادب کند سزاوار تر به تعظیم است از آن که دیگرى را تعلیم دهد و ادب بیاموزد شماره حکمت:76 موضوع: روش تحلیل رویدادها (روش تجربى) تفسیر: این موضوع اشاره به این مطلب دارد که برای انتخاب موضوع می بایست پیشینه آن را در ایرا ن وخارج دید و ببینیم که تا کجا موضوع مورد نظر پیش رفته و تمام ابعاد آن را در نظر بگیریم و بگوییم که چه مقدار ما می خاهیم به آن اضافه کنیم و موضوع انتخابی تکرار مکررات نباشد و مقیاس ما باید آخرین تحقیقاتی باشد که در زمینه موضوع مورد نظر انجام شده است. وَ قَالَ [علیه السلام] إِنَّ الْأُمُورَ إِذَا اشْتَبَهَتْ اعْتُبِرَ آخِرُهَا بِأَوَّلِهَا . و درود خدا بر او ، فرمود : حوادث اگر همانند یکدیگر بودند ، آخرین را با آغازین مقایسه و ارزیابى مى کنند شماره حکمت:78 موضوع: شناخت جایگاه جبر و اختیار   تفسیر: در این حکمت اشاره می کند به محدودیت های پژوهش که به دو بخش تقسیم می شود و بخشی از آن در اختیار محقق و بخش دیگر آن خارج از اختیار اوست. بخشی را که در اختیار اوست مانند متغیر تعدیل گر می بایست کنترل و اثر مزاحمت آن را از بین برد. وَ مِنْ كَلَامٍ لَهُ [عليه السلام] لِلسَّائِلِ الشَّامِيِّ لَمَّا سَأَلَهُ أَ كَانَ مَسِيرُنَا إِلَى الشَّامِ بِقَضَاءٍ مِنَ اللَّهِ وَ قَدَرٍ بَعْدَ كَلَامٍ طَوِيلٍ هَذَا مُخْتَارُهُ وَيْحَكَ لَعَلَّكَ ظَنَنْتَ قَضَاءً لَازِماً وَ قَدَراً حَاتِماً لَوْ كَانَ ذَلِكَ كَذَلِكَ لَبَطَلَ الثَّوَابُ وَ الْعِقَابُ وَ سَقَطَ الْوَعْدُ وَ الْوَعِيدُ إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ أَمَرَ عِبَادَهُ تَخْيِيراً وَ نَهَاهُمْ تَحْذِيراً وَ كَلَّفَ يَسِيراً وَ لَمْ يُكَلِّفْ عَسِيراً وَ أَعْطَى عَلَى الْقَلِيلِ كَثِيراً وَ لَمْ يُعْصَ مَغْلُوباً وَ لَمْ يُطَعْ مُكْرِهاً وَ لَمْ يُرْسِلِ الْأَنْبِيَاءَ لَعِباً وَ لَمْ يُنْزِلِ الْكُتُبَ لِلْعِبَادِ عَبَثاً وَ لَا خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا بَاطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ و در جواب مرد شامى فرمود : ( مرد شامى پرسید آیا رفتن ما به شام ، به قضا و قدر الهى است ؟ امام با کلمات طولانى پاسخ او را داد ، که برخى از آن را برگزیدیم.) واى بر او ! شاید قضاء لازم ، و قَدُر حُتمى را گمان کرده اى ؟ اگر چنین بود ، پاداش و کیفر ، بشارت و تهدید الهى ، بیهوده بود ! خداوند سبحان ! بندگان خود را فرمان داد در حالى که اختیار دارند ، و نهى فرمود تا بترسند ، احکام آسانى را واجب کرد ، و چیز دشوارى را تکلیف نفرمود ، و پاداش اعمال اندک را فراوان قرار داد با نافرمانى بندگان مغلوب نخواهد شد ، و با اکراه و اجبار اطاعت نمى شود ، و پیامبران را به شوخى نفرستاد ، و فرو فرستادن کُتُب آسمانى براى بندگان بیهوده نبود . و آسمان و زمین و آنچه را در میانشان است بى هدف نیافرید. شماره حکمت:81 موضوع: میزان ارزش انسان ها تفسیر: پایان نامه  نشان دهنده عیار هر دانشجو بوده و نشانگر خلاقیت و دانایی او می باشد. وَ قَالَ [علیه السلام] قِیمَةُ کُلِّ امْرِئٍ مَا یُحْسِنُهُ قال الرضى و هى الکلمة التى لا تصاب لها قیمة و لا توزن بها حکمة و لا تقرن إلیها کلمة . و درود خدا بر او ، فرمود : ارزش هر کس به مقدار دانایى و تخصّص اوست . (این از کلماتى است که قیمتى براى آن تصور نمى شود ، و هیچ حکمتى هم سنگ آن نبوده و هیچ سخنى والایى آن را ندارد). شماره حکمت:82 موضوع: ارزش هاى والاى انسانى تفسیر: 1-توجه به شکیبایی که از ویژگی های محقق است 2-  موضوع تحقیق با توجه به نو بودن آن موضوعی است که ما می خواهیم نسبت به آن علم پیدا کنیم و برای رسیدن به این مهم نباید از هیچ کوششی فرو گذار شود و این که اگر از موضوعی اطلاع نداریم نباید باعث نگرانی شود زیرا ندانستن عیب نیست و نپرسیدن عیب است و استاد راهنما کسی است که می تواند بهترین راهنمای ما باشد. وَ قَالَ [علیه السلام] أُوصِیکُمْ بِخَمْسٍ لَوْ ضَرَبْتُمْ إِلَیْهَا آبَاطَ الْإِبِلِ لَکَانَتْ لِذَلِکَ أَهْلًا لَا یَرْجُوَنَّ أَحَدٌ مِنْکُمْ إِلَّا رَبَّهُ وَ لَا یَخَافَنَّ إِلَّا ذَنْبَهُ وَ لَا یَسْتَحِیَنَّ أَحَدٌ مِنْکُمْ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا یَعْلَمُ أَنْ یَقُولَ لَا أَعْلَمُ وَ لَا یَسْتَحِیَنَّ أَحَدٌ إِذَا لَمْ یَعْلَمِ الشَّیْ‏ءَ أَنْ یَتَعَلَّمَهُ وَ عَلَیْکُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّ الصَّبْرَ مِنَ الْإِیمَانِ کَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ وَ لَا خَیْرَ فِى جَسَدٍ لَا رَأْسَ مَعَهُ وَ لَا فِى إِیمَانٍ لَا صَبْرَ مَعَهُ . و درود خدا بر او ، فرمود : شما را به پنج چیز سفارش مى کنم که اگر براى آن ها شتران را پر شتاب برانید و رنج سفر را تحمل کنید سزاوار است : کسى از شما جز به پروردگار خود امیدوار نباشد، و جز از گناه خود نترسد، و اگر از یکى سؤال کردند و نمى داند ، شرم نکند و بگوید نمى دانم ، و کسى در آموختن آنچه نمى داند شرم نکند و بر شما باد به شکیبایى که شکیبایى ، ایمان را چون سر است بر بدن و ایمان بدون شکیبایى چونان بدن بى سر ، ارزشى ندارد. شماره حکمت:85 موضوع: پرهیز از ادعاهاى علمى تفسیر: راجع به این حکمت در حکمت 82 توضیح داده شد. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ تَرَکَ قَوْلَ لَا أَدْرِى أُصِیبَتْ مَقَاتِلُهُ و درود خدا بر او فرمود : کسى که از گفتن "نمى دانم" روى گردان است ، به هلاکت و نابودى مى رسد شماره حکمت:86 موضوع: برترى تجربه پیران از قدرتمندى جوانان تفسیر: این حکمت به نقش تجربه در تحقیق اشاره می کند که با توجه به این که اغلب دانشجویان برای اولین بار است که کار تحقیقاتی انجام می دهند خام هستند و اساتید راهنما و مشاور که پیر تجربه هستند می توانند به دانشجو کمک کرده و تجربه های خود را در اختیار دانشجو قرار دهند تا دانشجو به بیراهه نرود. وَ قَالَ [علیه السلام] رَأْیُ الشَّیْخِ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ جَلَدِ الْغُلَامِ وَ رُوِیَ مِنْ مَشْهَدِ الْغُلَامِ . و درود خدا بر او ، فرمود : اندیشه پیر در نزد من از تلاش جوان خوشایندتر است . (و نقل شده که تجربة پیران از آمادگى رزمى جوانان برتر است .) شماره حکمت:92 موضوع: والاترین دانش تفسیر: دانشجو باید موضوع تحقیق را با تمام وجود لمس کند و به آن ایمان کامل داشته باشد نه این که به صرف انجام وظیفه باشد بلکه باید ضرورت تحقیق را لمس کند. وَ قَالَ [عليه السلام] أَوْضَعُ الْعِلْمِ مَا وُقِفَ عَلَى اللِّسَانِ وَ أَرْفَعُهُ مَا ظَهَرَ فِى الْجَوَارِحِ وَ الْأَرْكَانِ . و درود خدا بر او ، فرمود : بى ارزش ترین دانش ، دانشى است که بر سر زبان است ، و برترین علم ، علمى است که در اعضا و جوارح آشکار است شماره حکمت:94 موضوع: 94شناخت نیکى ها و خوبیها تفسیر: اشاره دارد به1- اهمیت دانش   2-بردباری به عنوان ویژگی محقق وَ قَالَ [عليه السلام] : وَ سُئِلَ عَنِ الْخَيْرِ مَا هُوَ فَقَالَ لَيْسَ الْخَيْرُ أَنْ يَكْثُرَ مَالُكَ وَ وَلَدُكَ وَ لَكِنَّ الْخَيْرَ أَنْ يَكْثُرَ عِلْمُكَ وَ أَنْ يَعْظُمَ حِلْمُكَ وَ أَنْ تُبَاهِيَ النَّاسَ بِعِبَادَةِ رَبِّكَ فَإِنْ أَحْسَنْتَ حَمِدْتَ اللَّهَ وَ إِنْ أَسَأْتَ اسْتَغْفَرْتَ اللَّهَ وَ لَا خَيْرَ فِى الدُّنْيَا إِلَّا لِرَجُلَيْنِ رَجُلٍ أَذْنَبَ ذُنُوباً فَهُوَ يَتَدَارَكُهَا بِالتَّوْبَةِ وَ رَجُلٍ يُسَارِعُ فِى الْخَيْرَاتِ . و درود خدا بر او : از امام پرسیدند "خیر" چیست ؟ فرمود: خوبى آن نیست که مال و فرزندت بسیار شود ، بلکه خیر آن است که دانش تو فراوان و بردبارى تو بزرگ و گران مقدار باشد و در پرستش پروردگار در میان مردم سرفراز باشى ، پس اگر کار نیکى انجام دهى شکر خدا به جاى آورى ، و اگر بد کردى از خدا آمرزش خواهى . در دنیا جز براى دو کس خیر نیست: یکى گناهکارى که با توبه جبران کند ، و دیگر نیکوکارى که در کارهاى نیکو شتاب ورزد شماره حکمت:97 موضوع: ارزش یقین تفسیر: -محقق باید به موضوعی که انتخاب می کند یقین و ایمان داشته باشد زیرا شک و دودلی پایه های تحقیق اورا سست می کند. وَ سَمِعَ [عليه السلام] رَجُلًا مِنَ الْحَرُورِيَّةِ يَتَهَجَّدُ وَ يَقْرَأُ فَقَالَ نَوْمٌ عَلَى يَقِينٍ خَيْرٌ مِنْ صَلَاةٍ فِى شَكٍّ . و درود خدا بر او : (صداى مردى از حروراء  را شنید که نماز شب مى خواند و قرآن تلاوت مى کرد) فرمود : خوابیدن همراه با یقین ، برتر از نمازگزاردن با شک و تردید است. شماره حکمت:144 موضوع: تناسب بردبارى با مصیبتها تفسیر: ارزش موفقیت یک تحقیق به سختی است که در این را کشیده می شود و به آن شیرینی می بخشد.و در این راه باید صبر داشت. وَ قَالَ [علیه السلام] یَنْزِلُ الصَّبْرُ عَلَى قَدْرِ الْمُصِیبَةِ وَ مَنْ ضَرَبَ یَدَهُ عَلَى فَخِذِهِ عِنْدَ مُصِیبَتِهِ حَبِطَ عَمَلُهُ . درود خدا بر او ، فرمود : صبر با اندازة مصیبت فرود آید ، و آن که در مصیبت بى تاب بر رانَش زند ، اجرش نابود مى گردد. شماره حکمت:149 موضوع: ضرورت خود شناسى تفسیر: هر  محقق باید از ارزش و توانایی خود آگاه باشد تا بر آن اساس به کار تحقیقی بپردازد چراکه اگر بیشتر از توان خود روی تحقیق سرمایه گذاری کند با شکست مواجه می شود. وَ قَالَ [علیه السلام] هَلَکَ امْرُؤٌ لَمْ یَعْرِفْ قَدْرَهُ . و درود خدا بر او ، فرمود : نابود شد کسى که ارزش خود را ندانست. شماره حکمت:151 موضوع: ضرورت آینده نگرى تفسیر: بالاخره کار تحقیق پایان می رسد و کسانی که در این راه زحمت کشیده باشند پس از اتمام کار شیرینی کار خود راحس می کنند واز این که در پیشبرد علم هر چند نا چیز سهمی داشته اند خوشحال می شوند. وَ قَالَ [علیه السلام] لِکُلِّ امْرِئٍ عَاقِبَةٌ حُلْوَةٌ أَوْ مُرَّةٌ . و درود خدا بر او ، فرمود : هر کس را پایانى است ؛ تلخ یا شیرین شماره حکمت:161 موضوع: ارزش مشورت و پرهیز از خودمحورى تفسیر: محقق باید در تمام مراحل تحقیق از استاد راهنما کمک بگیرد و از تجربیات او استفاده کند و خود سرانه عمل نکند. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَأْیِهِ هَلَکَ وَ مَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَکَهَا فِى عُقُولِهَا . و درود خدا بر او ، فرمود : هر کس خود رأى شد به هلاکت رسید، و هر کس با دیگران مشورت کرد ، در عقل هاى آنان شریک شد. شماره حکمت:162 موضوع: ضرورت رازدارى تفسیر: اشاره دارد به راز داری به خصوص در زمان جمع آوری اطلاعات و مورد آزمون باید ایمان داشته باشد که اطلاعاتی که به محقق می دهد محرمانه باقی می ماند زیرا مقداری از اطلاعات برای کسی که مورد آزمایش قرار می گیرد خصوصی می باشد و محقق باید به آن ها این اطمینان را بدهد. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ کَتَمَ سِرَّهُ کَانَتِ الْخِیَرَةُ بِیَدِهِ . و درود خدا بر او ، فرمود : آن کس که راز خود را پنهان دارد ، اختیار آن در دست اوست. شماره حکمت:173 موضوع: ارزش مشورت ها تفسیر: در جمع آوری اطلاعات برای بیان مسآله و همین طور در فصل اول پایان نامه باید از منابع مختلف ایرانی و خارجی و همین طور صاحبنظران موضوع مورد نظر بهره جست و با یک چارچوب نظری خوب خود را برای تحقیق آماده کنیم  تا به خطا نرویم. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنِ اسْتَقْبَلَ وُجُوهَ الْآرَاءِ عَرَفَ مَوَاقِعَ الْخَطَإِ . و درود خدا بر او ، فرمود : آن کس که از افکار و آراء گوناگون استقبال کند، صحیح را از خطا خوب شناسد. شماره حکمت:181 موضوع: ارزش ، دوراندیشى و پرهیز از کوتاهی تفسیر:در پایان نامه محقق باید تمام سعی خود را انجام دهد چرا که بعد از پایان کار حسرت این را نخورد که شاید می توانست بهتر کار کند. وَ قَالَ [علیه السلام] ثَمَرَةُ التَّفْرِیطِ النَّدَامَةُ وَ ثَمَرَةُ الْحَزْمِ السَّلَامَةُ . و درود خدا بر او ، فرمود : حاصل کوتاهى ، پشیمانى ؛ و حاصل دوراندیشی، سلامت است. شماره حکمت:182 موضوع: شناخت جایگاه سخن و سکوت تفسیر: در روز دفاع محقق می بایست در مقابل سؤالات داوران از کار تحقیقی خود به دفاع بپردازد زیرا او تنها کسی است که نسبت به کار تحقیقی خود بیشترین آگاهی را دارد و اگر از نگاه دیگران نقطه ابهامی وجود دارد باید به رفع آن بپردازد و نباید در روز دفاع سکوت کند. وَ قَالَ [علیه السلام] لَا خَیْرَ فِى الصَّمْتِ عَنِ الْحُکْمِ کَمَا أَنَّهُ لَا خَیْرَ فِى الْقَوْلِ بِالْجَهْلِ . و درود خدا بر او ، فرمود : آنجا که باید سخنِ درست گفت، در خاموشى خیرى نیست، چنانکه در سخن ناآگاهانه نیز خیرى نخواهد بود. شماره حکمت: 205 موضوع: گنجایش نا محدود ظرف علم تفسیر: اشاره می کند به جایگاه و اهمیت کار تحقیقاتی در پیشبرد علم . هرگاه انسان به کسب علم(در هر رشته ای)بپردازد،با افزایش اطلاعاتش،متوجه می شود  که اطلاعات اواندک است و نادانسته هایش بسیار بیشتر از دانسته هایش می باشد: و ما اوتیتم من العلم الّا قلیلا:آیه ی ٨۵ سوره ی اسراء گویا این جمله ی ارسطو(یا افلاطون)است که در هنگام مرگ می گوید:(ناخواسته آمدم،ناخواسته رفتم،آخر فهمیدم که هیچ نفهمیدم.) به قول خیام: هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز /آخر معلومم شد که هیچ معلوم نشد اگر انسان به کسب علم بپردازد،علوم را نامتناهی می بیند،چون هستی نامتناهی است پس علم به آن هم  بی نهایت است،و کسی هم که به دانش بپردازد هر روز افق های جدیدی از علم بر او اشکار می شود و ظرف ضمیرش برای دریافت و کسب علوم گشاده تر می گردد،قدرت ادراک و تحلیل او بالاتر می رود و به حقیقت نزدیک و نزدیک تر می شود،بر عکس ،انسان های ناآگاه چون اطلاعی از چیزی ندارند،خود را علامه ی دهر می دانند و نیازی هم به کسب علوم نمی بینند،به قول مولوی: آن کس که نداند و نداند که نداند / در جهل مرکب تا ابد الدهر بماند پس با کسب علوم،هم توانایی دریافت علم بیشتر فراهم می شود و هم به ناچیزی علم موجود،پی برده خواهد شد. وَ قَالَ [علیه السلام] کُلُّ وِعَاءٍ یَضِیقُ بِمَا جُعِلَ فِیهِ إِلَّا وِعَاءَ الْعِلْمِ فَإِنَّهُ یَتَّسِعُ بِهِ . و درود خدا بر او ، فرمود : هر ظرفى با ریختن چیزى در آن پر مى شود جز ظرف دانش که هر چه در آن جاى دهى ، وسعتش بیشتر مى شود. شماره حکمت:189 موضوع: ارزش صبر و خطر بى تابى تفسیر: به نقش شکیبایی در کار تحقیقاتی که از ویژگی های محقق است اشاره می کند. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ لَمْ یُنْجِهِ الصَّبْرُ أَهْلَکَهُ الْجَزَعُ . و درود خدا بر او ، فرمود : کسى را که شکیبایى نجات ندهد ، بى تابى او را هلاک گرداند. بله،برای صاحبان همت های عالیه و بزرگمردان،صبر در برابر امور و حقیقت و مصائب،باعث سازندگی و رسیدن به فوز عظیم و رستگاری است و بی تابی،باعث سستی و شکستن همت و خواری ؛ ولی به قول قرآن کریم،وقتی کار تمام شد و دون همّتان به جهنم وارد شدند دیگر برایشان یکسان است که بی تابی کنند یا صبر بورزند... ربّنا اصرف عنّا عذاب جهنّم انّ عذابها کان غراما الهی آمین بحق محمد و آله الطاهرین صلی الله علیه و آله اجمعین شماره حکمت:208 موضوع: مراحل خودسازی تفسیر: محقق می بایست از تجربه دیگران در کار تحقیقاتی درس بگیرد و اشتباهات دیگران را تکرار نکند و بهترین راه برای کسب چنین تجربه ای حضور در جلسات دفاع می باشد که می تواند محقق را از تکرار خطا های دیگران دور کند. وَ قَالَ [علیه السلام] مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ وَ مَنْ غَفَلَ عَنْهَا خَسِرَ وَ مَنْ خَافَ أَمِنَ وَ مَنِ اعْتَبَرَ أَبْصَرَ وَ مَنْ أَبْصَرَ فَهِمَ وَ مَنْ فَهِمَ عَلِمَ . و درود خدا بر او ، فرمود : کسى که از خود حساب کشد ، سودى مى برد، و آن که از خود غفلت کند زیان مى بیند ، و کسى که از خدا بترسد ایمن باشد، و کسى که عبرت آموزد اگاهى یابد، و آن که آگاهى یابد مى فهمد ، و آن که بفهمد دانش آموخته است. شماره حکمت:213 موضوع: تحمل مشکلات و خشنودى تفسیر: کسی در پایان راه خوشحال است که سختی ها را تحمل کند و باید دانست که هیچ موفقیتی تصادفی نیست. بنابر این دانشجو باید سختی های راه تحقیق را برای این که به هدف خود برسد تحمل کند. وَ قَالَ [علیه السلام] أَغْضِ عَلَى الْقَذَى وَ الْأَلَمِ تَرْضَ أَبَداً . و درود خدا بر او، فرمود : چشم را از سختیِ خوار و خاشاک و رنج ها فروبند تا همواره خشنود باشی. شماره حکمت:215 موضوع: اختلاف، آفت اندیشه تفسیر: یکی از مسایل مهم در انجام کار تحقیق این است که استاد راهنما و مشاور باید با هم هم سو و هم عقیده باشند  و اختلاف بین آن ها چه از نظر اخلاقی و چه از نظر علمی می تواند درکار محقق مشکل ایجاد کند. معمولاً بهتر است که با نظر استاد راهنما استاد مشاور انتخاب شود. وَ قَالَ [علیه السلام] الْخِلَافُ یَهْدِمُ الرَّأْیَ . و درود خدا بر او ، فرمود : اختلاف نابود کننده ی اندیشه است شماره حکمت:121 موضوع: ارتباط رنج و پاداش تفسیر: کار پایان نامه با توجه به این که یک اثر ماندگار است می بایست در تهیه و تدوین آن نهایت تلاش خود را بکند. وَ قَالَ [علیه السلام] شَتَّانَ مَا بَیْنَ عَمَلَیْنِ عَمَلٍ تَذْهَبُ لَذَّتُهُ وَ تَبْقَى تَبِعَتُهُ وَ عَمَلٍ تَذْهَبُ مَئُونَتُهُ وَ یَبْقَى أَجْرُهُ درود خدا بر او ، فرمود : چقدر فاصلة بین دو عمل دور است : عملى که لذتش مى رود و کیفر آن مى ماند ، و عملى که رنج آن مى گذرد و پاداش آن ماندگار است!